Bu yazıyı temel olarak 2015, 2020 ve 2025 yıllarında Goodreads'te fantastik türünde en iyi roman oylamasında ilk 10'a giren eserler üzerinden kaleme aldım. 2026 yılı için günümüze (15.07.2026) kadar yayımlanmış bazı kitapları referans alırken, 2030 yılı için ise tamamen kendi sektörel öngörülerimi ve tahminlerimi sundum.
Önemli Not: 2015 ve 2020 yıllarında Goodreads'te "Romantasy" diye ayrı bir kategori yoktu; her şey aynı fantastik kurgu kategorisindeydi. 2023 yılında romantasy ayrı bir kategori haline geldi. Haliyle 2025'teki fantastik listesi, saf romantasy'den arınmış bir listedir. Yani 2025 listesinin daha karanlık gözükmesinin bir kısmı okuyucuların zevk değişimiyle ilgiliyken, bir kısmı da romantasy ayrı bir kategoriye taşındığı için geriye kalan fantezi kategorisinin doğası gereği daha karanlık ve edebi olanı barındırmasından kaynaklanıyor.
2015 Fantastik Kurgu (Toplam 197.500 Oy)
Kazanan: Neil Gaiman'ın Trigger Warning eseri (33.681 oy) bir kısa öykü derlemesidir; ancak listenin geri kalanı asıl hikayeyi anlatıyor.
V.E. Schwab'ın A Darker Shade of Magic romanı (30.530 oy), ana karakterin genellikle bizim dünyamızdan başka bir dünyaya geçişini işleyen portal fantezisinin ilk güçlü kıvılcımıydı.
Brandon Sanderson'ın Shadows of Self eseri ve Robin Hobb'un Fool's Quest romanı ise epik fantezisinin en saf hallerini temsil ediyordu.
Ilona Andrews'un Magic Shifts romanı (Kate Daniels serisinin sekizinci kitabı), Patricia Briggs'in Dead Heat eseri (Mercy Thompson evreninin bir yan serisi) ve Anne Bishop'ın Vision in Silver kitabı (uzun soluklu "Others" serisinin devamı) listenin omurgasını oluşturuyordu. Üçü de shifter/vampir ağırlıklı kentsel fantezinin kalesi konumundaydı.
Listede Jim Butcher'ın The Aeronaut's Windlass eseri ise oldukça ilginçti. Dresden Files yazarının steampunk türüne geçiş denemesi olarak öne çıkıyordu.
Özetlemek gerekirse kıdemli yazarların devam serilerinden oluşan, ismi olanın rahatça oy aldığı son derece "güvenli" bir yıldı.
2020 Fantastik Kurgu (Toplam 423.396 Oy)
Bu yılın birincisi yarışı adeta burun farkıyla kazandı. Sarah J. Maas'ın Crescent City: House of Earth and Blood romanı 95.084 oyla, V.E. Schwab'ın The Invisible Life of Addie LaRue eserini sadece 1.800 oy farkla geçti. Goodreads'in kendi yorumuyla "bu yıl oylar karanlık ve yapışkan tarafa kaydı". Yani romantasy henüz kendi kategorisine sahip olmadığı için "Fantasy" ödülünü kazanan kitap zaten neredeyse bir romantasy idi.
TJ Klune'un The House in the Cerulean Sea romanı (45.778 oy); düşük büyü ögeleri barındıran ve gündelik hayattan kesitler sunan "cozy fantezi" alt türünü tek başına ana akıma taşıdı.
Susanna Clarke'ın Piranesi eseri (19.179 oy), Jonathan Strange & Mr Norrell'den sonra geçen on yıllık aranın ardından edebi fanteziyi (insan doğasını, felsefeyi ve karakter psikolojisini ön planda tutan alt tür) geri getirdi
N.K. Jemisin'in The City We Became eseri (29.105 oy), "Great Cities" serisinin ilk kitabı olarak toplumsal-politik kentsel fantezinin öncülüğünü üstlendi.
Alix E. Harrow'un The Once and Future Witches romanı (22.697 oy) feminist tarihsel büyücülük anlatısının başarılı bir örneğiydi.
Naomi Novik'in A Deadly Education eseri (18.109 oy), Scholomance serisinin başlangıcı olarak büyü okulu alt türünü yeniden canlandırdı.
2020 yılında 2015'in tek renkli tablosuyla kıyaslanamayacak bir çeşitlilik patlaması görüyoruz. Muhtemelen pandeminin okuma alışkanlıklarını da kökten değiştirdiği bir yıldı.
2025 Fantastik Kurgu (Toplam 521.797 Oy)
V.E. Schwab, Bury Our Bones in the Midnight Soil eseriyle zirveye yerleşiyor (102.408 oy). Kitap kısaca; 16. yüzyıl İspanya'sından 1827 Londra'sına, oradan günümüz Boston'ına uzanan sapphic (merkezinde kadınların aşkı olan fantastik alt türü) bir vampir destanı. Bu başarı Schwab'ın üçüncü GCA ödülü olurken, kendisini hem GY (Genç Yetişkin) hem de yetişkin kategorisinde ödül kazanan nadir yazarlardan biri yapıyor.
R.F. Kuang'ın Katabasis romanı (87.125 oy), akademiyi cehenneme çeviren karanlık bir hiciv-fantezi melezi olarak büyük ses getirdi.
Brandon Sanderson'ın Wind and Truth romanı (50.158 oy) Stormlight Archive'ın ilk döngüsünü kapatırken; James Islington'ın The Strength of the Few eseri (30.007 oy) Hierarchy serisinin ikinci kitabı olarak klasik epik fantezinin güçlü bir devamı oldu.
Stephanie Garber'ın Alchemy of Secrets romanı (47.888 oy) Caraval evreninin devamı niteliğindeydi. Romantasy türüne en yakın duran kitap olmasına rağmen "Fantasy" kategorisinde kalmayı tercih etmişti. Belli ki oradaki yoğun rekabetten sıyrılmak için bu havuza gelmiş :)
Emilia Hart'ın The Sirens romanı (32.082 oy) kız kardeşlik mitolojisi üzerine odaklanan derin bir anlatı sundu.
Joe Abercrombie'nin The Devils eseri (27.429 oy), grimdark türünün alaycı bir heist (ekip kurma) anlatısıyla geri dönüşü oldu.
Samantha Sotto Yambao'nun Water Moon eseri (25.469 oy) büyülü gerçekçilik tarafını başarıyla temsil etti.
Genel olarak baktığımızda paranormal romantizm tamamen çöktü, büyük çeşitlenmeler yaşandı ve ardından romantasy o kadar büyüdü ki kendi ödül kategorisini aldı. Geriye gotik, dark academia, grimdark ve mitolojik yeniden anlatılar kaldı. Pazardaki tüm bu hareketliliğe rağmen fantezi; Sanderson'ın epik dünyaları ve Schwab'ın edebi-gotik anlatıları sayesinde her dönemde kendi sarsılmaz sabitlerini yaratmayı başarıyor.
Günümüzde Fantastik Kurgu (2026'nın İlk Yarısı)
Isles of the Emberdark - Brandon Sanderson: Sixth of the Dusk novellasının devamı olan bu epik fantezi, ana karakter Dusk’ın Bilişsel Alem'in (Cognitive Realm) Emberdark adındaki tekinsiz bir bölgesinde halkını koruma mücadelesini anlatıyor. (Özel leatherbound/backer baskısı Temmuz 2025'te çıkmıştı, Tor'un genel kitapçı baskısı ise 3 Şubat 2026'da raflarda yerini aldı).
The Tapestry of Fate - Shannon Chakraborty: Amina al-Sirafi'nin Maceraları serisinin 2. kitabı olan bu tarihi mitolojik fantezi, emekli korsan kraliçe Amina’nın ailesini kurtarmak için Hint Okyanusu’ndaki iblislerle mücadelesini anlatıyor.
Daughter of Crows - Mark Lawrence: Academy of Kindness üçlemesinin ilk kitabı olan bu grimdark fantezi, acımasız bir okulda hayatta kalmaya ve içindeki vahşi canavarla savaşmaya çalışan bir kızın mücadelesini konu alıyor.
The Poet Empress - Shen Tao: Antik Çin esintili bu epik romantasy melezinde, ailesini kurtarmak için saraya cariye olarak giren ve kadınların okumasının yasak olduğu bu dünyada hayatta kalmak için şiir büyüsünü öğrenmeye çalışan Wei Yin'in mücadelesi anlatıyor.
Innamorata - Ava Reid: Gotik bir Venedik'te geçen bu bağımsız nekromantik fantezi, kader eşi ve yasak aşk gibi klasik romantasy klişelerini söküme uğratan parodik bir intikam hikayesidir.
Twelve Months - Jim Butcher: Dresden Files serisinin 18. kitabı olan bu kentsel fantezi, ağır bir yas ve travma sürecindeki dedektif büyücü Harry Dresden’in vampir soylusuyla yapacağı zorunlu evliliğe hazırlanışını konu alıyor.
This Kingdom Will Not Kill Me - Ilona Andrews: Maggie the Undying serisinin bu ilk kitabında, okuduğu karanlık fantezi serisinin dünyasına ışınlanan (portal fantezi) ve orada hayatta kalmaya çalışan Maggie'nin taht kavgalarını ve saray entrikalarını konu alıyor.
To Ride a Rising Storm - Moniquill Blackgoose: Nampeshiweisit serisinin 2. kitabı olan bu politik fantezi, sömürge karşıtı bir ejderha akademisinde eğitim gören yerli bir genç kızın mücadelesini anlatıyor.
The Unicorn Hunter - Katherine Arden: Winternight üçlemesinin yazarından gelen bu tarihi-mitolojik fantezi, 15. yüzyıl Brittany'sinin gerçek dükalık mücadelelerini Celtic mitolojisi ve antik bir ormanda yapılan efsanevi bir tekboynuz (unicorn) avı ile harmanlıyor.
The Heart of the Nhaga - Lee Young-do: Kore'nin Yüzüklerin Efendisi sayılan efsanevi serisinin bu ilk İngilizce çevirisi, benzersiz Doğu ırklarının ölümsüzlük savaşına odaklanan epik bir fantezidir.
Nine Goblins - T. Kingfisher: Huysuz bir elf veteriner eşliğinde hayatta kalmaya çalışan dokuz goblini konu alan bu düşük fantezi, savaşın gölgesinde kalmış sıcacık ve muzip bir yolculuk hikayesidir.
The Girl with a Thousand Faces - Sunyi Dean: The Book Eaters'ın yazarından gelen bu gotik-fantezi, 1940'lar ve 1970'ler Hong Kong'unda, Kowloon Walled City'deki hayaletlerle konuşan ve kendi kayıp geçmişiyle yüzleşen Mercy Chan'in hikayesini konu alıyor..
2026'nın ilk yarısı itibarıyla alternatif tarihi fantezinin ve mitolojik yeniden anlatımların arttığı bir dönem yaşıyoruz. Okuyucu artık basit şablonlardan sıkılıp ya karanlık melez türlere ya da çok kültürlü, orijinal kurgulara yöneliyor.
2030'da Fantastik Kurgu Ne Olabilir?
1. Çok-Kültürlülük ve Yerelleşmiş Mitolojilerin Yükselişi
Anglo-Sakson orta çağ varsayılanı tamamen kırılıyor. The Heart of the Nhaga bunun en somut kanıtı. Dijital kurgu ve yayıncılık gelirleri Hindistan, Brezilya, Kolombiya ve Çin gibi pazarlarda İngilizce konuşan ülkelere kıyasla çok daha hızlı büyüyor. Bu durum, fantezinin ağırlık merkezini sadece içeriksel olarak değil, coğrafi olarak da Batı dışına kaydıracak.
2. Eko-Fantezi Türünün Artması
Henüz tam anlamıyla kendi bağımsız etiketini bulmamış olsa da işaretleri şimdiden var: Rebecca Roanhorse'un iklim felaketi sonrası büyünün dünyaya geri döndüğü evreni genişlemeye devam ederken, Moniquill Blackgoose'un serisi sömürgecilik ile doğa ilişkisini merkeze koyuyor. Büyü artık sadece yıkım ve askeri amaçlar için bir savaş aracı olarak değil; dünyayı onarmak ve ekosistemle bağ kurmak için de kurgulanacak.
3. Tür-Akışkanlığı (Genre-Fluidity)
"Saf tür" kavramı artık pazarlama açısından bile zayıf ve riskli bir konumda. Katabasis gibi kitaplar hem romantasy izlerini (akademik rakiplerin çekimi, zorunlu yakınlık) taşıyor hem de son derece ağır, felsefi ve edebi bir iskelete oturuyor. 2030'da bir kurgunun ticari olarak hayatta kalabilmesi için birden fazla türün sınırlarında serbestçe dolaşabilmesi gerekecek.
4. Üretim Tarafında Merkeziyetsizleşme ve Yapay Zeka
Bağımsız yazarlarda yapay zeka araçlarının kullanımı (profesyonel çeviri, sesli kitap seslendirmesi, kapak tasarımı ve mizanpaj) günümüzdeki %45 seviyesinden 2030 yılında %85'e çıkacaktır. Dijital fantezi pazarında da devasa bir büyüme öngörüyorum ki bugün bile bu hızlı büyümenin izlerini net şekilde görüyoruz. Aslında her sektörde fizikselden dijitale kaçınılmaz bir geçiş mevcut. Tıpkı Sony'nin kasetlerden ve oyun disklerinden tamamen sıyrılıp buluta ve dijital dağıtıma geçerek eğlence sektörünü yeniden tanımlaması gibi kitap sektörü de kendi dijital devrimini yaşıyor.
5. İnteraktif Kurgular
Günümüzde yapay zeka’nın da yükselişiyle interaktif kurgularda artış bekliyorum. İnsanların pasif okuma alışkanlığı kökten değişecek. Fantezi okuru artık sadece yazarın çizdiği sınırları takip etmekle yetinmeyecek; ana karakterin kararlarına doğrudan yön vermek, olay örgüsünün gidişatını kendi seçimleriyle bizzat şekillendirmek isteyecektir. Yapay zeka ise okuyucunun her hamlesine anlık ve organik tepkiler veren sonsuz varyasyonlu dijital dünyalara dönüştürecek
Nihai Değerlendirmem
Genel olarak içerik tarafında tür-akışkanlığı ve çok-kültürlülük artarken, üretim ve dağıtım tarafında ise merkeziyetsizleşme büyüyor. Aslında bu iki dinamik, madalyonun iki farklı yüzü: Geleneksel yayınevlerinin dayattığı o eski, hantal "saf tür ve tek pazar" mantığı zayıflıyor.
Ayrıca geleceğin, kitap ve roman yayınlamak için yazarlara çok daha elverişli ve sınırsız şartlar sunacağını öngörebiliriz. Türkçe yazdığınız bir kitap, yapay zeka sayesinde aynı hafta onlarca dile kusursuz şekilde çevrilip onlarca farklı pazarda anında yer alabilir. Elbette bu durum küresel rekabeti de delicesine artıracaktır. Bu yeni ekosistemde yukarı çıkıp sıyrılabilmek için artık yapılmayanı yapmanız, düşünülmeyeni düşünmeniz lazım.
Türkiye bağlamında yazarlar için önerim de Türk mitolojisini çeşitli kurgu türleriyle harmanlamaktır. Çok büyük bir boş pazar mevcut.
Buraya kadar okuduğunuz için teşekkürler :)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Düşüncelerini paylaşmaktan çekinme.